Veganizmi Haraway’le Düşünmek

Karun Çekem bu çalışmasında, metinlerinde sık sık hayvanların uğradığı sömürüye dikkat çeken ve bizi diğer türlerle yeni akrabalıklar kurmaya çağıran Donna Haraway’in niçin veganizmi de savunmadığı, hatta bu pratiğe mesafeli durduğu sorusunu merkeze alıyor. Bu soruyu yanıtlamaya çalışırken özellikle de Haraway’in When Species Meet (2008) kitabındaki yaban domuzu avlama örneği üzerinde duruyor. Bu örnekte ve Haraway’in diğer metinlerinde ve söyleşilerinde de görüldüğü gibi Haraway’in veganlığa karşı çıkma sebebi, onu hayvanlarla ilişkilerimizi koparan, yasaklayıcı ve hayvanlarla ilişkilerimizde bize ahlaki saflık vadeden bir pratik olarak görmesidir.

Çekem, Haraway’in bu görüşlerine iki itirazda bulunuyor. Öncelikle, bir hayvanı öldürmenin onunla ilişkilenmenin yollarından birisi olamayacağını, aksine onunla ilişkiler kurmamızı imkânsız hâle getirdiğini öne sürüyor. İkinci olarak ise Haraway’in veganizmi dar bir çerçeveye sıkıştırdığını, veganizmin zaten böyle bir ahlaki saflık vadetmediğini iddia ediyor. Yine de Haraway’in görüşlerinin vegan etiğe önemli içgörüler sağlayabileceğini, ancak bunun yolunun Haraway’in de kendisinden beslendiği feminist hayvan etiğinin ihtimam anlayışına bağlı kalmaktan geçtiğini savunuyor.

Photo by Marija Zaric on Unsplash